Τι καινούργιο προστέθηκε στην ιστοσελίδα... | Χάρτης Ιστότοπου
Εκτύπωση Σελίδας Μείωση Γραμματοσειράς Αύξηση Γραμματοσειράς

Η ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΣΕΚΤΑΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΚΟΠΩΝ

 

Αναφορά στον Πρωθυπουργό της Miviludes (Διϋπουργικής Επιτροπής Επαγρύπνησης και Αγώνα εναντίον των Σεκτών) 2008 -
Φάκελος: Κίνδυνοι για την υγεία

 

Η Martine Maurer, στο έργο της με τίτλο Comment choisir son psychothérapeute, attention risque de pratiques déviantes (Πώς να επιλέξεις τον ψυχοθεραπευτή σου, προσοχή κίνδυνος αποκλινουσών πρακτικών), που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο 2001 από τις εκδόσεις Hommes et Perspectives/Martin Media, παρατηρεί ότι η ψυχοθεραπεία, υπό την έννοια της ψυχικής φροντίδας, συνιστά μια σταθερά στην ανθρώπινη εξέλιξη. Ο πόνος, η τρέλα και οι αποκλίνουσες συμπεριφορές επί μακρόν αντιμετωπίζονταν με θρησκευτικές πρακτικές και μάλιστα μαγικές.

Μετά το τέλος του 19ου αιώνα, η πρακτική της ύπνωσης, κατόπιν η εισαγωγή, με τον Φρόυντ, του ασυνείδητου στην φροντίδα της ψυχής, ανέδειξαν δύο κατηγορίες επαγγελματιών, του γιατρού ή ψυχιάτρου και του ψυχαναλυτή. Αυτή η διχοτόμηση στον τομέα της ψυχολογίας, κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του ᾿70, ακολουθήθηκε από την εμφάνιση μίας νέας ειδικότητας, εκείνης του ψυχοθεραπευτή.

Η γοργή επιτυχία του τελευταίου εξηγείται από τη ζήτηση ανθρώπων που επιθυμούσαν μια συνέχιση μη ιατρική και μη καθιερωμένη για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυστυχίας τους, την έρευνα της ατομικής ή της επαγγελματικής τους απόδοσης ή ακόμη και την αναζήτηση νέων αξιών.

Δεδομένων των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες και εν όψει της υποβάθμισης ορισμένων θεσμών, όπως η οικογένεια, η ψυχολογική υποστήριξη ζητείται ολοένα και περισσότερο από εύθραυστες κοινωνικές ομάδες (ασθενείς, νέους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, εξαρτημένα άτομα, ανέργους...), αλλά εξίσου και σε συλλογικό επίπεδο για τη διαχείριση κρίσεων (φυσικές καταστροφές, αεροπορικά δυστυχήματα...) ή ακόμη και σε τομείς που αποτελούν κοινωνική μάστιγα (αστική και οδική βία, τοξικομανία, παραβατική συμπεριφορά, πρόληψη αυτοκτονιών...).

Αυτή η εξέλιξη συμπίπτει με μια συνεχή διεύρυνση των πρακτικών και των μεθόδων, των οποίων ο αριθμός σήμερα κυμαίνεται μεταξύ 200 και 400, και η οποία είναι αποτέλεσμα της σημαντικής αύξησης του αριθμού των επαγγελματιών που έχουν ως αντικείμενο ενασχόλησής τους την ψυχοθεραπεία.

Αλλά η έκρηξη στον κλάδο της ειδικότητας των «ψυ», την οποία ανεπαρκέστατα κατέχουν διάφοροι δημόσιοι επαγγελματικοί φορείς και σύλλογοι, προκαλεί ανησυχία λόγω των πολυάριθμων αποκλίσεων που τη συνοδεύουν. Μεταξύ αυτών κυριαρχούν οι παρεκκλίσεις σεκταριστικού χαρακτήρα, ενώ ταυτόχρονα οι σεκταριστικές τάσεις κατακλύζουν τον τομέα της υγείας.

Η γαλλική Ομοσπονδία Ψυχοθεραπείας και Ψυχανάλυσης (FF2P), σε ανοικτή επιστολή της προς τα μέλη του Κοινοβουλίου στις 29 Ιανουαρίου 2007, εγείρει το κρίσιμο ζήτημα της παρέκκλισης της ψυχοθεραπείας και κατά συνέπεια της προστασίας των χρηστών της: «Ο τελικός κοινός σκοπός παραμένει η προστασία ταυτόχρονα των χρηστών και των ειδικευμένων επαγγελματιών κατά της δράσης ορισμένων απατεώνων με ανεπαρκή κατάρτιση και κατά ορισμένων σεκτών που με θράσος σφετερίζονται τον τίτλο μας και κάποιες από τις τεχνικές μας».

Το ενδιαφέρον των σεκτών για τις τεχνικές αυτές εστιάζεται προφανώς στην καταστροφική ικανότητά τους να οδηγούν τον εκάστοτε οπαδό τους σε κατάσταση υποδούλωσης.

Ο Jean-Marie Abgrall, ψυχίατρος, εγκληματολόγος και πεπειραμένος εμπειρογνώμων του εφετείου της Aix-en-Provence, παρατηρεί στο κεφάλαιο 8 του έργου του με τίτλο La mecanique des sectes (Η μηχανική των σεκτών) που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Payot et Rivages το 1996: «Η διανοητική χειραγώγηση ή η διαμόρφωση της ψυχικής κατάστασης ή ακόμη και η πλύση εγκεφάλου (στα Αγγλικά Brain Washing) αποτελεί τη βάση του σεκταριστικού προσηλυτισμού».

Αυτή η σύνδεση μεταξύ διανοητικής χειραγώγησης και σεκταριστικού προσηλυτισμού επιβεβαιώνεται από την πλειονότητα των επώδυνων καταστάσεων που γνωστοποιούνται στην Διϋπουργική Αποστολή [Miviludes].

Η αύξηση της προσφοράς και της ζήτησης ψυχολογικής υποστήριξης συνεπάγεται αύξηση των κινδύνων.

Οι διαπιστώσεις:

- Ταχεία αύξηση των αναγκών για ψυχολογική υποστήριξη.

- Αύξηση και διαφοροποίηση της προσφοράς ψυχοθεραπευτικής βοήθειας.

- Έλλειψη κατοχύρωσης του τίτλου του ψυχοθεραπευτή.

- Απουσία αξιολόγησης μεθόδων και πρακτικών.

 

Αύξηση του αριθμού των χρηστών

Την παραμονή του συνεδρίου ψυχοθεραπείας που έγινε στο Πάρισι το 2001, η γαλλική Ομοσπονδία Ψυχοθεραπείας σε συνεργασία με το περιοδικό Psychologies ανέθεσε στο Εθνικό Ινστιτούτο Σφυγμομετρήσεων BVA έρευνα που διεξήχθη σε δείγμα 8.069 Γάλλων, χρηστών υπηρεσιών ψυχοθεραπείας και ηλικίας άνω των 15 ετών.

Για λογαριασμό αυτής της Ομοσπονδίας, η έρευνα αυτή αποκάλυψε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 «ότι στη Γαλλία 5,2% του συνολικού πληθυσμού έχει ακολουθήσει ή συνεχίζει να ακολουθεί ψυχοθεραπεία, δηλαδή σχεδόν τρία εκατομμύρια άτομα. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται συνεχώς λόγω των σύγχρονων συνθηκών ζωής, και για τον λόγο αυτό προκαλεί ανησυχία σε εθνικό επίπεδο. Αυτή η πρώτη έρευνα μεγάλου εύρους – η οποία πραγματοποιήθηκε με βάση τους χρήστες και όχι τους επαγγελματίες – οδήγησε στη διαπίστωση ότι, παρά τη σημαντική θέση που εξακολουθεί να κατέχει η ψυχανάλυση ακόμη και στα γαλλικά μέσα, δεν αφορά ποσοστό μεγαλύτερο περίπου του 30% των θεραπειών, ενώ οι μη αναλυτικές θεραπείες, πολύ λιγότερο γνωστές, αντιπροσωπεύουν συνολικά το 70% των θεραπευτικών αντιμετωπίσεων: 20% γνωσιακές θεραπείες, 12% ανθρωπο-υπαρξιακές θεραπείες, 12% οικογενειακές θεραπείες ή θεραπείες ζεύγους... και 26% θεραπείες μη σαφώς προσδιορισμένες από τους χρήστες τους, οι οποίοι εξακολουθούν να είναι ανεπαρκώς ενημερωμένοι. Τα δύο τρίτα των χρηστών είναι γυναίκες, 50% των οποίων είχαν ζητήσει ψυχολογική βοήθεια για κατάθλιψη, προβλήματα ύπνου, αγωνία και υπερβολικό άγχος, 22% μετά από πένθος, εγκατάλειψη ή ψυχικό τραυματισμό, 21% για φοβίες ή κρίσεις πανικού... Παρά την ελλιπή ενημέρωση, η ψυχοθεραπεία κατακτά λίγο-λίγο τη θέση της στον γαλλικό πληθυσμό, όχι μόνον μεταξύ των ανώτερων στελεχών (23%) και των μεσαίων επαγγελμάτων (21%), αλλά επίσης μεταξύ των υπαλλήλων (13%), των εργατών (15%), ακόμη και μεταξύ των αγροτών (2%)».

Δεδομένου ότι το περιβάλλον ενός ατόμου που ακολουθεί ψυχοθεραπεία εμπλέκεται άμεσα σε αυτή, η μελέτη αξιολόγησε την επίδραση αυτού του τύπου της μέριμνας όχι σε 3 εκατομμύρια χρήστες, αλλά σε έναν πληθυσμό τουλάχιστον 8 έως 10 εκατομμυρίων. Μερικά χρόνια αργότερα και λαμβανομένης υπόψιν της αύξησης της προσφοράς και της ζήτησης στον τομέα αυτό, είναι λογικό να αναφέρεται η επίδραση των ψυχοθεραπευτικών πρακτικών σε περίπου 12 εκατομμύρια άτομα, αριθμός καθόλου αμελητέος σε μία εθνική κοινότητα που σήμερα αριθμεί 61 εκατομμύρια άτομα. Εξάλλου, η εν λόγω μελέτη απέδειξε ότι το ποσοστό ικανοποίησης των χρηστών της ψυχοθεραπείας ανέρχεται σε 84%, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα και το κύρος της μεγαλύτερης πλειοψηφίας των επαγγελματιών ψυχοθεραπευτών.

Παρόλα αυτά, ένα ποσοστό δυσαρέσκειας και μάλιστα επικινδυνότητας που φθάνει το 16% είναι ιδιαίτερα υψηλό, γεγονός που μαρτυρά το ρίσκο που παίρνει και τον κίνδυνο που διατρέχει ο ασθενής και το περιβάλλον του.

 

Πολλαπλασιασμός των ενδείξεων

Η προσφορά ψυχοθεραπευτικής βοήθειας χαρακτηρίζεται εξίσου και από μία συνεχή διεύρυνση των ενδείξεων:

- Θεραπευτικές ψυχικής δυσλειτουργίας και διανοητικού πόνου.

- Ατομική ψυχολογική υποστήριξη (προσωπική, επαγγελματική, σχολική, οικογενειακή...).

- Συνδρομή στην επίλυση διαφόρων κρίσεων στο περιβάλλον της εργασίας, στον κοινωνικό τομέα...

Μεταξύ των πληθυσμών-στόχων τους οποίους εξετάζει με ιδιαίτερη προσοχή η Διϋπουργική Αποστολή, συγκαταλέγονται οι ανήλικοι και το κοινό των εφήβων.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της υπερκινητικότητας και η ψυχολογική υποστήριξη κατά τη διάρκεια της πορείας στο σχολείο και το Πανεπιστήμιο ιδιαίτερα, γεννούν μεγαλύτερη ανησυχία και αγωνία στους ενδιαφερόμενους και στις οικογένειές τους, στην προσπάθεια τους για αναζήτηση των βέλτιστων στρατηγικών για την διευκόλυνση της ένταξης των νέων στον ενεργό βίο.

Διαπιστώνεται επίσης η εμφάνιση «νέων» προϊόντων όπως το επιδοτούμενο κουπόνι ψυχολογικής υποστήριξης, με βάση το μοντέλο των δωρεάν κουπονιών εστιατορίων και των δωροεπιταγών.

Αυτή η παροχή που προορίζεται για τους μισθωτούς που αντιμετωπίζουν ψυχολογικά προβλήματα ξεκίνησε πριν από δύο περίπου χρόνια, χρηματοδοτείται από τον εργοδότη και είναι ύψους 100 έως 120 ευρώ ανά κουπόνι ή ανά συνεδρία. Συνταγογραφείται από τον ιατρό του εκάστοτε ταμείου, εκτελείται από ένα δίκτυο 200 επαγγελματιών, κατά κύριο λόγο ψυχολόγων και σε μικρότερο ποσοστό ψυχιάτρων και ψυχοθεραπευτών. Οι δημιουργοί του προϊόντος αυτού αναμένουν ταχεία ανάπτυξη του προϊόντος ιδιαιτέρως λόγω της οικονομικής κρίσης και των επιπτώσεών της στις συνθήκες εργασίας και την απασχόληση.

Αυτή η καινοτομία στον κατάλογο των μεθόδων θεραπευτικής αντιμετώπισης της δυστυχίας στην εργασία έχει προκαλέσει κριτικές, ιδιαίτερα στην τάξη των ιατρών που υπενθυμίζουν ότι «η ιατρική δεν είναι εμπόριο» και οι οποίοι φοβούνται ότι ο σεβασμός στο ιατρικό απόρρητο δεν είναι εξασφαλισμένος.

Εκτός από αυτές τις επιφυλάξεις, η πιθανότητα παρέκκλισης αυτού του συστήματος θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί: χειραγώγηση των δικαιούχων, ωστόσο εθελοντών, που στόχο έχει να διευκολύνει τις απολύσεις και μάλιστα να οδηγήσει σε επαγγελματικό αναπροσανατολισμό στα επαγγέλματα εκείνα που συνδέονται με κινήσεις σεκταριστικού χαρακτήρα.

Οι δραστηριότητες στις οποίες συγκεντρώνεται το ενδιαφέρον είναι ακριβώς εκείνες των ψυχοθεραπευτών, αλλά επίσης και εκείνες των διανομέων συμπληρωματικών προϊόντων υγείας, κυρίως διαμέσου των οργανώσεων πυραμίδας, τις οποίες η Miviludes επιβλέπει εξίσου άγρυπνα.

 

Ποικιλία και πολλαπλασιασμός των προσεγγίσεων

α) Η γαλλική Ομοσπονδία Ψυχοθεραπείας και Ψυχανάλυσης (FF2P), η οποία απαρτίζεται από εξήντα οργανισμούς στους οποίους ανήκουν 3.000 επαγγελματίες, χρησιμοποιεί 38 μεθόδους:

- Βιοενεργητική ανάλυση.

- Ανάλυση ονείρων.

- Ψυχο-οργανική ανάλυση.

- Συναλλακτική ανάλυση.

- Εικαστική θεραπεία (Art Therapy).

- Χοροθεραπεία.

- Θεραπεία απευαισθητοποίησης και επανεπεξεργασίας μέσω οφθαλμικών κινήσεων (EMDR).

- Θεραπεία Γκεστάλτ (Gestalt).

- Απτονομία.

- Ύπνωση κλασική.

- Ύπνωση κατά Erickson.

- Ολιστική θεραπευτική μάλαξη.

- Ψυχοθεραπευτικό μασάζ.

- Μουσικοθεραπεία.

- Θεραπευτικός νευρογλωσσικός προγραμματισμός.

- Ψυχόδραμα.

- Ψυχογενεαλογία.

- Ψυχολογία Κινήτρων.

- Ψυχοσύνθεση.

- Αναλυτική ψυχοθεραπεία.

- Βραχεία ψυχοθεραπεία.

- Προσωποκεντρική ψυχοθεραπεία.

- Συνθετική ψυχοθεραπεία.

- Ψυχοσωματική ψυχοθεραπεία.

- Υπερπροσωπική/Διαπροσωπική ψυχοθεραπεία.

- Χαλάρωση.

- Κατευθυνόμενη ονειροπόληση.

- Σεξοθεραπεία.

- Σωματοθεραπεία, ψυχοσωματοθεραπεία.

- Ψυχοσωματική ανάλυση.

- Ανάλυση Sophia.

- Σωφρολογία.

- Τεχνικές αναπνοής.

- Γνωσιακές-συμπεριφορικές τεχνικές.

- Οικογενειακή αναλυτική θεραπεία.

- Οικογενειακή συστημική θεραπεία.

- Πρωτογενής θεραπεία.

- Οργονοθεραπεία.

β) Οι οργανισμοί εναλλακτικής μέριμνας και ευεξίας προτείνουν μια πληθώρα προσφερόμενων επιλογών, στις οποίες συγκαταλέγονται οι ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι που επί του παρόντος χρησιμοποιούνται και είναι εγκεκριμένες, αλλά επίσης και πρακτικές οι οποίες δεν έχουν αξιολογηθεί ή που συνδέονται με θεωρίες που έχει διαπιστωθεί ότι αποτελούν κίνδυνο για τους «ασθενείς».

Ο ιστότοπος “Mieux-Etre.org”, ο οποίος εστιάζει στη φροντίδα με εναλλακτικούς τρόπους και στην ευεξία και αφορά τη Γαλλία και το Βέλγιο, καταδεικνύει αυτή τη διαπίστωση με μία ομαδοποίηση 45 ιστότοπων και 138 κατηγοριών, κάτω από ακόλουθους τίτλους:

1) Διατροφή-διατροφοθεραπεία.

2) Βιοενεργητική ανάλυση.

3) Κυτταρική ανάλυση και επαναπληροφόρηση.

4) Συναλλακτική ανάλυση.

5) Προσωποκεντρική προσέγγιση.

6) Προσέγγιση της ευθυγράμμισης.

7) Αρωματοθεραπεία.

8) Αστρολογία.

9) Αγιουρβέδα (Ayurveda).

10) Βιοχορός (Biodanza).

11) Ολική βιολογία και κυτταρικός αποπρογραμματισμός.

12) Κάθαρση κατά Glaude.

13) Καθοδήγηση (Coaching).

14) Μη βίαιη επικοινωνία.

15) Συστημική Αναπαράσταση.

16) Φυσική αντισύλληψη.

17) EMDR (Θεραπεία απευαισθητοποίησης και επανεπεξεργασίας μέσω οφθαλμικών κινήσεων).

18) Ανθοθεραπεία.

19) Ανθοϊάματα Bach.

20) Θεραπεία με τεχνικές συναισθηματικής απελευθέρωσης (EFT).

21) Ενεργειακές θεραπείες.

22) Ευτονία.

23) Φενγκ Σούι (Feng shui).

24) Γκεστάλτ (Gestalt).

25) Βιωματική Gestalt.

26) Απτονομία.

27) Ύπνωση.

28) Ολιστική μάλαξη.

29) Νηστειοθεραπεία.

30) Κινησιολογία.

31) Μασάζ.

32) Αντιγηραντική ιατρική.

33) Οικογενειακή διαμεσολάβηση.

34) Μέθοδος απελευθέρωσης αμυνών.

35) Μέθοδος ESPERE.

36) Μέθοδος Tomatis.

37) Μουσικοθεραπεία.

38) Φυσικοπαθητική.

39) Αριθμολογία.

40) Προσανατολισμός (επαγγελματικός, σχολικός, ψυχοθεραπευτικός).

41) Κλινική παιδαγωγία.

42) Νευρο-γλωσσικός προγραμματισμός.

43) Ψυχογενεαλογία.

44) Κβαντική ψυχολογία.

45) Ολοκληρωμένη σωματική ψυχοθεραπεία.

46) Ρεφλεξολογία.

47) Ρέικι (Reiki).

48) Υπνοθεραπεία.

49) Μάθηση με υποβολή (Suggestopédie).

50) Εποπτεία.

51) Τάι Τσι και Τσι κουνγκ (Tai Chi et Qi Gong).

52) Ψυχολογικό Ταρώ.

53) Τεχνική Αlexander.

54) Βραχεία θεραπεία.

55) Βραχεία συστημική θεραπεία.

56) Σωματική θεραπεία τραυματισμών.

57) Θεραπεία μέσω αναπνοής.

58) Ηχοθεραπεία.

59) Θεραπεία με οπτικό μέσο.

60) Γιόγκα.

Το εύρος και η ετερογένεια της προτεινόμενης πληθώρας ψυχοθεραπευτικών μεθόδων μαρτυρεί τη δυσκολία που έχουν οι θεσμοί, αλλά ακόμη περισσότερο τα άτομα στο να επιλέξουν ορθά την τεχνική και τον θεραπευτή. Υπογραμμίζουν τον χαρακτήρα «ψυ» των προσφερόμενων εναλλακτικών επιλογών ψυχολογικής φροντίδας.

Η διαπίστωση αυτή ισχύει για τις ευρέως διαδεδομένες μεθόδους, αλλά εξίσου για πρακτικές πιο εμπιστευτικού χαρακτήρα που δημιουργήθηκαν πρόσφατα.

 

Ψυχοθεραπευτές με διάφορες σταδιοδρομίες

Τρεις κατηγορίες επαγγελματιών εμπλέκονται στον τομέα της ψυχοθεραπείας. Ο πληθυσμός αυτός, βάσει συγκλινουσών αξιολογήσεων, αφορά περίπου 15.000 επαγγελματίες, των οποίων ο αριθμός αυξάνεται με σταθερούς ρυθμούς. Ο πληθυσμός αυτός κατανέμεται ως ακολούθως:

- 10% έως 15% κάτοχοι διδακτορικού στην ιατρική, ιδίως στην ειδικότητα της ψυχιατρικής.

- 25% έως 30% ψυχολόγοι που έχουν αποφοιτήσει από σχολές ανθρωπιστικών επιστημών και είναι κάτοχοι μεταπτυχιακού διπλώματος (Master) στην κλινική ψυχολογία.

- 15% έως 20% ψυχαναλυτές που νομιμοποιούνται από την κατοχύρωση και το κανονιστικό πλαίσιο που τους παρέχουν οι συνάδελφοί τους.

- 25% έως 30% επαγγελματίες που δηλώνονται ως ψυχοθεραπευτές, και ισχυρίζονται ότι προέρχονται από διαφόρους επιστημονικούς κλάδους και με διαδρομές κατάρτισης ετερογενείς.

Αυτή όμως η ίδια η κατάρτιση των ψυχοθεραπευτών εγείρει ερωτηματικά ως προς το περιεχόμενο των προγραμμάτων και τον μελλοντικό επαγγελματισμό μιας μερίδας αυτών των νέων επαγγελματιών.

Αυτά τα ελεύθερα πανεπιστήμια, οι ελεύθερες σχολές, τα ινστιτούτα ανώτερων σπουδών, δεν υφίστανται κανέναν έλεγχο από τις κρατικές αρχές όσον αφορά την κατάρτιση των προγραμμάτων, κυρίως λόγω της αρχής της ελευθερίας που αναγνωρίζεται από το νόμο της 12ης Ιουλίου 1872 που σχετίζεται με την ιδιωτική ανώτερη εκπαίδευση. Η καταγραφή τους από τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης είναι ουσιαστικά δηλωτική και διενεργείται με πρωτοβουλία των υπευθύνων αυτών των οργανισμών. Καμμία εγγύηση δεν παρέχεται για την ποιότητα της κατάρτισης ούτε την αξία των χορηγούμενων διπλωμάτων, κανένα εκ των οποίων, όποια και εάν είναι η μέθοδος διδασκαλίας της ψυχοθεραπείας, δεν αναγνωρίζεται σήμερα από τις κρατικές αρχές.

Αυτές οι μορφές εκπαίδευσης επαγγελματικού χαρακτήρα παρέχονται και από τους οργανισμούς που είναι εγγεγραμμένοι υπό τον τίτλο της επαγγελματικής και συνεχούς κατάρτισης. Επίσης, σε αυτόν τον τομέα ισχύει η δηλωτική αρχή, και τα μέσα των κρατικών αρχών, όπως το κανονιστικό πλαίσιο της παρέμβασής τους, δεν επαρκούν για να εγγυηθούν την ποιότητα της παρεχόμενης κατάρτισης και να αποτρέψουν αποτελεσματικά κινδύνους σεκταριστικού χαρακτήρα.

 


 

(* Ευχαριστούμε την κ. Μαρία Καπελιώτη για τη μετάφραση από τα Γαλλικά.)

 


 

Εκτύπωση Σελίδας Μείωση Γραμματοσειράς Αύξηση Γραμματοσειράς
Ἐπιστροφή στήν ἀρχή τῆς σελίδας