Τι καινούργιο προστέθηκε στην ιστοσελίδα... | Χάρτης Ιστότοπου
Εκτύπωση Σελίδας Μείωση Γραμματοσειράς Αύξηση Γραμματοσειράς

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ

του μακαριστού πατρός Αντωνίου Αλεβιζόπουλου

 

Η Θεία Ευχαριστία είναι το κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας. Με αυτήν οι πιστοί γίνονται κοινωνοί του Σώματος και του Αίματος του Χριστού (Ματθ. κστ΄ 26-28, Μάρκ. ιδ΄ 22-24, Λουκ. κβ΄ 15-20, Ιω. στ΄ 51-56, Α΄ Κορ. ια΄ 24-26).

Πώς μπορεί ο Χριστός να μας δώσει να φάμε το Σώμα Του και να πιούμε το Αίμα Του; Αυτό ήταν και απορία των Ιουδαίων, ακόμη και μερικών που ακολουθούσαν τον Χριστό και ήσαν μαθητές Του. Όμως ο Χριστός επέμεινε πως πρέπει να το κάνουν και διευκρίνισε πως δεν πρόκειται για νεκρές σάρκες, αλλά για το Σώμα Του, που ήταν ενωμένο με το ΄Αγιο Πνεύμα, το οποίο ζωοποιεί (Ιω. στ΄ 52. 60-63).

Στη Θεία Ευχαριστία προσφέρονται άρτος και οίνος και ο Θεός δέχεται αυτή την προσφορά του ανθρώπου, μεταβάλλει τα στοιχεία αυτά και τα αντιπροσφέρει στον άνθρωπο ως Σώμα και Αίμα Χριστού, κατά μετοχή στη θυσία που ο Χριστός προσέφερε «άπαξ» στον Γολγοθά (Έβρ. ζ΄ 27. θ΄12.28). Ο Χριστός, πριν από τη σταυρική Του θυσία ετέλεσε αυτό το «Δείπνο» και έδωσε εντολή στους μαθητές του να κάνουν το ίδιο, μέχρι τη δευτέρα παρουσία Του, δηλώνοντας πως η «βρώσις» του Σώματός Του και η «πόσις» του αίματός Του είναι απαραίτητα για τη σωτηρία (Ιω. στ΄ 31-50. Α΄ Κορ. ια΄ 23-29).

Το «Δείπνο» αυτό, ως «βρώσις» και «πόσις» του Σώματος και Αίματος του Χριστού, δεν νοείται ανεξάρτητα από τη θυσία του Γολγοθά· αποτελεί «μετοχή» σ᾿ αυτή τη μοναδική θυσία. Αυτό το γεγονός, ότι η θεία ευχαριστία τελέσθηκε πριν από τη θυσία του Χριστού, αποδεικνύει πως η ταύτισή της με την «άπαξ» προσφερθείσα θυσία δεν γίνεται αντιληπτή με την ανθρώπινη διάνοια· μπορεί να νοηθεί μόνο «εν μυστηρίω». Το ίδιο ισχύει και με τη Θεία Ευχαριστία που τελείται σήμερα στην Εκκλησία.

Βέβαια η Θεία Ευχαριστία αποτελεί και ανάμνηση του πάθους του Χριστού (Λουκ. κβ΄ 19. Α΄ Κορ. ια΄ 24-25), αλλά δεν είναι μόνο ανάμνηση. Ήδη στην Παλαιά Διαθήκη προφητεύεται για τη μεσσιανική εποχή, δηλαδή για τη χριστιανική Εκκλησία, ότι θα τελείται «θυσία καθαρά» (Μαλαχ. α΄ 11). Πρόκειται για τη θυσία που κατά την Καινή Διαθήκη προσφέρεται στο χριστιανικό «θυσιαστήριο», από το οποίο δεν μπορούν να φάγουν οι Εβραίοι (Έβρ. ιγ΄ 10).

Ο Απόστολος Παύλος προβαίνει σε μία αντιπαράθεση ανάμεσα στο χριστιανικό θυσιαστήριο («τράπεζα του Κυρίου»), το θυσιαστήριο του κατά σάρκα Ισραήλ και στο ειδωλολατρικό θυσιαστήριο. Υπογραμμίζει ότι η μετοχή στο χριστιανικό θυσιαστήριο καθιστά τους χριστιανούς κοινωνούς του Σώματος και του Αίματος του Κυρίου. Αντίθετα η μετοχή στο ειδωλολατρικό θυσιαστήριο κάνει τους ειδωλολάτρες «κοινωνούς των δαιμονίων». Η «τράπεζα του Κυρίου», λοιπόν, είναι κατά τον Απόστολο Παύλο το μόνο αληθινό θυσιαστήριο του ζώντος Θεού. (Α΄ Κορ. ι΄ 16-21).

Η Θεία Ευχαριστία αποτελεί έκφραση της μεγάλης αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο. Στο πρόσωπο του Χριστού αναζήτησε ο ίδιος τον αποστάτη άνθρωπο. Τώρα μας τρέφει με το ίδιο το Σώμα και το Αίμα Του, όπως ακριβώς μια στοργική μητέρα δεν τρέφει το παιδί της με ξένη τροφή, αλλά με το γάλα της, που είναι το ίδιο το αίμα της. Συγκαταβαίνει στη δική μας αδυναμία και χρησιμοποιεί βασικά στοιχεία της καθημερινής μας τροφής, άρτο και οίνο, τα οποία μεταβάλλει σε σάρκα και αίμα Του.

Με τη Θεία Ευχαριστία πραγματώνεται ο σκοπός της θείας οικονομίας στο πρόσωπο του Χριστού, που είναι η σύναξη «εις εν» των διασκορπισμένων τέκνων του Θεού (Ιω. ια΄ 52), σε ένα Σώμα (Α΄ Κορ. ι΄ 17), και η συγκρότηση της Εκκλησίας Του. Γι᾿ αυτό και η σύναξη για την τέλεση της θείας ευχαριστίας λέγεται σύναξη «εν Εκκλησία» (Α΄ Κορ. ια΄ 18) και «βασιλεία του Θεού».

Αυτός είναι ο λόγος που η λειτουργία μας αρχίζει με τη φράση: «Ευλογημένη η βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος». Μια ωραία ευχή της πρωτοχριστιανικής θείας λειτουργίας το εκφράζει αυτό: «΄Ωσπερ ην τούτο το κλάσμα διεσκορπισμένον επάνω των ορέων και συναχθέν εγένετο εν, ούτω συναχθήτω σου η Εκκλησία από των περάτων της γης εις την σην βασιλείαν». Όπως δηλαδή, το κομμάτι από τον άρτον ήταν σαν στάχυα σιταριού σκορπισμένο πάνω στα βουνά και τελικά έγινε ένας άρτος, έτσι ας συναχθεί η Εκκλησία από τα πέρατα της γης στη βασιλεία σου.

Στη Θεία Ευχαριστία προΐσταται βέβαια ο επίσκοπος ή κάποιος πρεσβύτερος. Όμως δεν τελεί εκείνος την Ευχαριστία. Ο Χριστός είναι ο «προσφέρων και ο προσφερόμενος»· οι ιερείς είναι διάκονοι του Χριστού, οικονόμοι των μυστηρίων Του (Α΄ Κορ. δ΄ 1). Αλλά και οι λαϊκοί συμμετέχουν ενεργά στα τελούμενα· δεν είναι παθητικοί θεατές.

Λειτουργία σημαίνει «λαού έργο», ολόκληρου του λαού του Θεού, όχι μόνο των κληρικών. Γιατί και αυτοί βρίσκονται μέσα στο λαό του Θεού· όχι πάνω από αυτόν.

Ο καθένας έχει τη δική του διακονία, ανάλογα με τη χάρη που έλαβε. Οι λαϊκοί δεν ιδιοποιούνται την ειδική ιερωσύνη των κληρικών, αλλά ούτε και οι κληρικοί εκλαμβάνουν το λαϊκό στοιχείο σαν παθητικούς αποδέκτες των «τελουμένων». Η διάκριση ανάμεσα σε «τελούντες» και «παρακολουθούντες» είναι, στην ορθόδοξη θεία λειτουργία, ανεπίτρεπτη.

Η ενεργός συμμετοχή των πιστών στη Θεία Ευχαριστία, η κοινωνία του Σώματος και του Αίματος του Χριστού, είναι απαραίτητη για τη σωτηρία, προκειμένου οι πιστοί να διατηρηθούν ζωντανοί πνευματικά. Γι᾿ αυτό η Ορθόδοξη Εκκλησία παρέχει τη Θεία Κοινωνία και στα νήπια, ακολουθώντας την εντολή του Χριστού (Ματθ. ιη΄ 2-5, ιθ΄ 13-15). Ο ορθόδοξος χριστιανός δεν θεωρεί το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου σαν συνήθη τροφή. Γι᾿ αυτό και προετοιμάζεται κατάλληλα με προσευχή και σωματική άσκηση πριν από τη Θεία Κοινωνία. Ακολουθεί την προτροπή του αποστόλου Παύλου, ο οποίος βεβαιώνει πως είναι αληθινή κοινωνία του Σώματος και του Αίματος του Χριστού και παραγγέλλει: όποιος τρώγει τον άρτο τούτο ή πίνει το ποτήριο του Κυρίου ανάξια, είναι ένοχος του Σώματος και του Αίματος του Κυρίου. Ας δοκιμάζει τον εαυτό του ο άνθρωπος και έτσι να τρώγει από τον άρτον τούτο και να πίνει από αυτό το ποτήριο (Α΄ Κορ. ι΄ 16-21, ια΄ 26-28).

Όμως πώς θα γνωρίζει ο πιστός πως μία ευχαριστιακή σύναξη ανήκει πράγματι στην Ορθόδοξη Εκκλησία, πως δηλαδή μία Θεία Λειτουργία είναι κατά πάντα ορθόδοξη; Προς τούτο δεν αρκούν κάποιες εξωτερικές ομοιότητες ή ακόμη και το γεγονός ότι ακολουθείται το ορθόδοξο κείμενο της Θείας Λειτουργίας.

Ο ΄Αγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας απαντά σ᾿ αυτό το ερώτημα ότι βεβαία, δηλαδή ορθόδοξη, είναι εκείνη η Ευχαριστία την οποία τελεί ο επίσκοπος ή κάποιος πρεσβύτερος που βρίσκεται σε ενότητα με τον επίσκοπο και έχει την απαραίτητη εξουσιοδότηση. Ο επίσκοπος αποτελεί την εγγύηση της παρουσίας του Χριστού, γιατί ανάγει την ιερωσύνη του στον ίδιο τον Χριστό μέσω της αποστολικής διαδοχής, που αποτελεί αδιάσπαστη αλυσίδα ενότητας με τους αποστόλους.

Είναι λοιπόν απαραίτητο ο ιερέας που τελεί τη Θεία Ευχαριστία να έχει γνήσια χειροτονία και να βρίσκεται σε ενότητα με τον επίσκοπο της τοπικής Εκκλησίας. Η παρουσία του επισκόπου σε κάθε ορθόδοξη λειτουργία δηλώνεται με το γεγονός ότι η Θεία Λειτουργία τελείται πάνω σε αντιμήνσιον που έχει την ιδιόχειρη υπογραφή του και με το μνημόσυνο του ονόματος του ίδιου επισκόπου κατά τη Θεία Λειτουργία. Είναι ενδεικτικό ότι ο ιερέας που τελεί τη λειτουργία, δεν μνημονεύει το όνομα του επισκόπου που τον χειροτόνησε, αλλά το όνομα του επισκόπου της περιοχής στην οποία τελείται η Θεία Λειτουργία.

Για να είναι η Θεία Λειτουργία Ορθόδοξη πρέπει ακόμη ο επίσκοπος του οποίου το όνομα μνημονεύεται σ᾿ αυτήν, να βρίσκεται σε ενότητα με την Ορθόδοξη Εκκλησία της χώρας εκείνης. Αλλά δεν αρκεί μόνο αυτό. Πρέπει η Σύνοδος των επισκόπων της χώρας αυτής να αναγνωρίζεται και να βρίσκεται σε κοινωνία με όλες τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες σ᾿ όλο τον κόσμο. Αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις αυτές, τότε η Θεία Λειτουργία είναι ορθόδοξη και μπορεί κάθε ορθόδοξος πιστός να συμμετάσχει στη Θεία Ευχαριστία.

 


 

(Πηγή: Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, Πίστη - Λατρεία - Ζωή, Αθήνα 1994)

 


 

Εκτύπωση Σελίδας Μείωση Γραμματοσειράς Αύξηση Γραμματοσειράς
Ἐπιστροφή στήν ἀρχή τῆς σελίδας