Τι καινούργιο προστέθηκε στην ιστοσελίδα... | Χάρτης Ιστότοπου
Εκτύπωση Σελίδας Μείωση Γραμματοσειράς Αύξηση Γραμματοσειράς

ΠΕΡΙ ΑΓΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΠΑΘΕΙΑΣ

 

Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

 

Ο μέγας Μάξιμος ο Ομολογητής αναφέρει τρεις γενικότερες καταστάσεις, γνωστές στους μοναχούς, που χαρακτηρίζουν όσους προσεγγίζουν τον αγιασμό[1]. Η πρώτη είναι «το μηδέν αμαρτάνειν κατ᾿ ενέργειαν»· εδώ είναι το στάδιο της καθάρσεως και ο αγωνιστής, μετά από νόμιμη άθληση, ξεπερνάει την παρά φύση κατάσταση. Η δεύτερη είναι «το μη εγχρονίζειν εν τη ψυχή τους εμπαθείς λογισμούς»· αυτή είναι η φωτιστική κατάσταση με κύριο χαρακτηριστικό το ότι ο νους δέχθηκε θείο φωτισμό, ώστε να ελέγχει τις εμπαθείς σκέψεις. Η τρίτη κατάσταση, η οποία λέγεται και τελειωτική, είναι «το τας μορφάς των γυναικών και των λυπησάντων, απαθώς θεωρείν κατά διάνοιαν». Όταν ο άνθρωπος βρίσκεται στην κατάσταση αυτή, η ψυχή εγγίζει την ελευθερία, γιατί και αν ακόμα υπάρχουν τα εμπαθή νοήματα, δεν μπορούν να κινήσουν την ψυχή σε «συναρπαγή». Αυτός σχεδόν είναι ο κύριος στόχος της πνευματικής ζωής. Η ορθή χρήση των νοημάτων θα επιφέρει την ορθή χρήση των πραγμάτων. Με τον τρόπο αυτόν καταργείται το περιεκτικό κακό, γιατί όπως τονίζει ο άγιος Μάξιμος, αν κάποιος δεν αμαρτήσει πρώτα με τον λογισμό, δεν θα αμαρτήσει ποτέ με την πράξη[2].

Η πίστη, ο θείος φόβος, ο ζήλος που πηγάζει από αυτά και η ακριβής υπακοή στις εντολές μεταμορφώνουν το παθητικό μέρος της ψυχής. Έτσι αυτό στρέφεται ολόκληρο προς τον Θεό, γιατί κατά τον Απόστολο «καταπίνεται το θνητόν υπό της ζωής»[3]. Τότε οι αισθήσεις λειτουργούν αποκλειστικά μέσα στο πλαίσιο του νόμου της «χρείας», πειθαρχούν στην εγκράτεια και έτσι προκαλούν το πένθος και την αίσθηση της αμαρτωλότητος.

Μολονότι η τελειότητα εκτείνεται στα επίπεδα που προαναφέραμε, μπορεί κάποιος να είναι μέτοχος μερικής απαθείας. Στις τρεις αυτές καταστάσεις, αν και δεν τελειώνεται ολοκληρωτικά ο άνθρωπος, γνωρίζει τον νόμο της ελευθερίας, έστω και κατά ένα μέρος, και αποκτά πείρα του αγιασμού. Είναι σε θέση νε περιγράψει με ακρίβεια και τις δύο θέσεις, της Χάριτος και της πλάνης, της αρετής και της κακίας, της πάλης και της ήττας, και γενικά τα μυστήρια του αοράτου πολέμου.

Σε άλλο σημείο ο άγιος Μάξιμος διακρίνει τέσσερις διαβαθμίσεις της απαθείας: πρώτη απάθεια είναι η ανέπαφη κίνηση του σώματος προς την έμπρακτη αμαρτία· δεύτερη, η τέλεια αποβολή από την ψυχή των εμπαθών λογισμών· τρίτη, η τέλεια ακινησία της επιθυμίας προς τα πάθη, και τέταρτη, η τέλεια απομάκρυνση από την διάνοια όλων των αισθητών φαντασιών[4]. Αλλά και ο απόστολος Παύλος γνωρίζει δύο τελειότητες, θεωρώντας τον εαυτό του και τέλειο και μη τέλειο. Λέει· «ουχ ότι ήδη έλαβον ή ήδη τετελείωμαι», και αμέσως μετά «όσοι ουν τέλειοι, τούτο φρονώμεν»[5].

 


 

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

[1]. Βλ. αγίου Μαξίμου Ομολογητού, Κεφάλαια περί αγάπης 2, 87, Φιλοκαλία των ιερών νηπτικών, εκδ. Αστήρ, 1975, τομ. Β΄, σ. 26.

[2]. Ό.π. 2, 78, σ. 24.

[3]. Βλ. Β΄ Κορ. 5,4.

[4]. Βλ. αγίου Μαξίμου Ομολογητού, Περί αποριών, Ερώτησις 55, PG 90, 544CD.

[5]. Φιλιπ. 3, 12 και 15.

 


 

(Πηγή: Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΙΩΣΗΦ Ο ΗΣΥΧΑΣΤΗΣ, Η΄ Έκδοση 2008)

 


 

Εκτύπωση Σελίδας Μείωση Γραμματοσειράς Αύξηση Γραμματοσειράς
Ἐπιστροφή στήν ἀρχή τῆς σελίδας